این روزها، یکی از بحث های داغ محافل مجازی معماری، بحث همایش (یا کنگره) ایست که از طرف یک موسسه ی پژوهشی و N تا نهاد و موسسه و دانشگاه دیگر برگزار شده. و همه به شکلی به وضعیت برگزاری همایش معترضند و در واقع به وقت و پولی که صرف شده و در ازای آن فقط نارضایتی و اعتراض حاصل شده. من طبعا هیچ سوی قضیه قرار ندارم، چون نه در این همایش شرکت کرده ام ( نه حتا تمایلی به شرکت داشته ام) و طبعا، نه در سوی برگزار کنندگان همایش قرار خواهم گرفت. اما با این وجود، تنها تمایل برای ذکر چند نکته ی مختصر باعث شد چند خطی در این باره بنویسم.

من هرگز نمی توانم باور کنم، یک کنفرانس تخصصی به من فرایند طراحی معماری بیاموزد. چرا؟
عبارتی به صورت " فرایند طراحی در معماری " برای من در دو معنای متفاوت قابل طرح است. معنای اول، برخورد پژوهشی با این عبارت است، که ما نگاهمان را به درک و شناخت فرایندی معطوف کنیم که محصول آن یک اثر معماریست. این اصلا ربطی به این موضوع نخواهد داشت که من محقق، دستی در طراحی داشته باشم یا نه. این فعالیت، صرفا فعالیتی پژوهشی ست که به عنوان مثال، یکی از نتایج آن می تواند این باشد که ما بفهیم فلان طراح چه پروسه ای را طی می کند تا اثری را خلق کند و یا در فلان مورد خاص، چه پروسه ای طی شده است تا فلان اثر خلق شود. اما معنای دوم؛ معنای دومی که این عبارت می تواند برای من داشته باشد، فرایندی ست که خود من به عنوان طراح طی می کنم تا اثری را خلق کنم. به بیان دیگر، تبیین فرایند شخصی خودم، برای شخص خودم. این کار، کاری نیست که عده ای در یک کنفرانس بنشینند، برای من نوعی سخنرانی کنند و من در انتهای سخنرانیها فرایندی را آموخته باشم و دیتاها را را توی آن بگذارم و از آن طرف، محصول تحویل بگیرم. تصور می کنم دستیابی به یک فرایند برای طراحی، محصول تجربه های شخصی دراز مدت، طولانی و مداوم و گاه سخت و فشرده است. آموزش طراحی هم چیزی جز نوعی آموزش بالینی دراز مدت و در طول مدت زمان طراحی نمی تواند باشد. بهترین جا برای یادگیری طراحی همان آتلیه های دانشگاه با حضور ممتد اساتید است - و البته اساتیدی که سرشان به تنشان بیارزد، و البته تعدادشان خیلی زیاد نیست - و در کنار آن، کار مستمر و فشرده. به همین دلایل، من تصور نمی کنم این گونه کنفرانس ها، سهم شایسته ای در یاد گیری طراحی داشته باشند؛ و اگر سهمی داشته باشند بسیار اندک است.